على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
88
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و اثعل الورد : انبوه گرديد از مردمان بر آب آينده . اثعبان ( osob n ) ا . ع . آب روان . اثعبان ( osob n ) و اثعبانى ( osob niy ) ص . ع . روى نيك سپيد . و حسين و جميل . اثعبى ( as'abiy ) ص . ع . روى بسيار سپيد . و حسين و جميل . اثعل ( as'al ) ص . ع . مهتر بزرگ با فضائل و معارف . و كسى كه دندانش از طرف بيرون لثه برآمده باشد . ج : ثعل ( so'l ) . و مرد جسيم و تناور . اثعنجاح ( es'enj h ) م . ع . : اثعنجح المطر : بسيار و پى هم باريد باران . اثعنجار ( es'enj r ) م . ع . اثعنجر الدمع : ريخته شد اشك . اثعوب ( os'ub ) ا . ع . آب روان . اثغاء ( esq ' ) م . ع . عطا كردن . و اتيته فما اثغى شيئا : آمدم نزد او و نداد چيزى . و اثغى شاته : ببانگ آورد گوسپند خود را . اثغاب ( asq b ) ع . ج . ثغب ( saqb ) . اثغار ( esq r ) م . ع . اثغر الغلام اثغارا : دندان شير انداخت آن كودك . و يا دندان برآورد . و اثعر ( مجهولا ) : افتاد دندانهاى او و يا دندان شير او . و باريك شد دهان او . اثغار ( esseq r ) م . ع . اثغر الغلام اثغارا : دندان شير انداخت آن كودك . و يا دندان برآورد . اثغام ( esq m ) م . ع . اثغم الوادى : ثغام يعنى درمنه رويانيد . آن وادى . و اثغم الرأس . : سپيد گرديد آن سر مانند در منه . و اثغم الاناء : پر كرد آن ظرف را . و اثغم فلانا : در خشم آورد فلان را . و يا شاد گردانيد او را . اثغماء ( asqem ' ) ج . ثغام . اثف ( asf ) م . ع . اثفه اثفا ( از باب ضرب ) : پيروى كرد او را . و راند و دفع كرد او را . و اثفه ( از باب ضرب و نصر ) : طلب كرد او را . اثف ( asef ) ص . ع . پيرو . و تابع و ثابت . و بىقرار . و بىحركت . اثفاء ( esf ' ) م . ع . اثفى الرجل : سه زن كرد آن مرد . اثفى القدر : بر ديگ پايه نهاد ديگ را . اثفار ( asf r ) ع . ج ثفر ( sa far ) . اثفار ( esf r ) م . ع . اثفره اثفارا : پار دم ساخت براى آن . و پاردم بست به آن . و اثفره : از پس راند آن را . و اثفرته بيعة سوء : خريد و فروخت بد را بدنبال او بستم . و اثفرت العنز : نزديك زادن رسيد آن بز اثفال ( esf l ) م . ع . اثفل الشراب : دردگين شد آن شراب . اثفان ( esf n ) م . ع . پينه افكندن كار بر دست كسى يق اثغن العمل اليد . اثفية ( osfiat ) و ( esfiyat ) ا . ع . يك پايهء از ديگدان و يك پايهء از سهپايه . ج : اثافىّ و اثافى . و ا ج . جماعت مردم . و عدد بسيار يق بقيت من بنى فلان اثفية خشناء : از اولاد فلان عدد بسيار و درشت مانده است . اثقاب ( esq b ) م . ع . اثقب النار اثقابا : برافروخت آتش را . اثقاف ( esq f ) م . ع . اثقفته ( مجهولا ) : مساوى و مماثل كرده شد بهر من . اثقال ( asq l ) ع . ج ثقل ( seql ) . و اثقال الارض : دفينههاى زمين و مردگان قوله تعالى : وَ أَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقالَها . اثقال ( esq l ) م . ع . اثقله اثقالا : گران بار كرد او را و بار داد بر او . و اثقلت المراة : گران گرديد و ظاهر شد آبستنى آن زن . و اثقله المرض : سست و گران ساخت او را بيمارى . و كذا اثقله النوم و اللوم . اثقب ( asqob ) ع . ج ثقب . ( qabas ) اثقف ( asqaf ) ص . ع . ترشتر . اثقل ( asqal ) ص . ع . سنگينتر و گرانتر . اثقوب ( osqub ) ص . ع . مرد دانا و ماهر در هر كار . اثكال ( esk l ) ا . ع . خوشهء خرما . ج : اثاكل . اثكال ( esk l ) م . ع . اثكلت المراة اثكالا : لازم شد انزن را بيفرزندى . و نيز اثكال : بيفرزند گردانيدن يق اثكلها الله ولدها ( يتعدى و لا يتعدى ) . اثكول ( oskul ) ا . ع . خوشهء خرما . ج : اثاكيل . اثكون ( oskun ) ا . ع . عرجون و خوشهء خرما . اثل ( asl ) ا . ع . درخت شورگز . ج : اثول . اثل ( asall ) ص . ع . كسى كه داراى كوسپند زياد و پشم بسيار بود . اثلاب ( asl b ) ع . ج ثلب . ( aslb ) اثلات ( asal t ) ع . ج اثلة ( aslat ) . اثلاث ( asl s ) ع . ج ثلث . ( sols ) اثلاث ( esl s ) ع . م . سه شدن يق اثلثوا يعنى سه تا شدند . اثلاج ( es j ) م . ع . اثلجتنا السماء : برف باريد . و كذلك اثلج يومنا . و اثلجت نفسى به : يقين كرد دل من و مطمئن گرديد به آن . و اثلجته : شادمان گردانيدم او را . و اثلج فلان : برف زده شد فلان . و به برف رسيد . و اثلج ماء البئر : باز ايستاد آب چاه . و نيز اثلاج : ظفر يافتن و رستگار شدن . و رسيدن چاه كن به گل يق حفر حتى اثلج . اثلال ( esl l ) م . ع . اثل الرجل اثلالا : بسيار ثلة گرديد آن مرد يعنى صاحب گوسپند بسيار و پشم زياد شد . و نيز اثلال : رخنه برآوردن . و اصلاح كردن